.jpg)
Một góc thành phố Điện Biên Phủ. (Ảnh: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Điện Biên)
Nhu cầu cấp thiết từ thực tiễn phát triển vùng biên giới Tây Bắc
Là tỉnh biên giới đặc biệt, có chung đường biên giới với hai quốc gia Lào và Trung Quốc, Điện Biên giữ vị trí chiến lược quan trọng về quốc phòng - an ninh và đối ngoại. Tuy nhiên, do điều kiện địa hình núi cao và phân hóa phức tạp, khoảng cách xa các trung tâm đào tạo lớn, cơ hội tiếp cận giáo dục đại học của người dân, đặc biệt là con em đồng bào dân tộc thiểu số còn nhiều hạn chế. Khoảng cách từ trung tâm tỉnh Điện Biên đến Thủ đô Hà Nội hay Thái Nguyên lên tới hàng trăm km, trở thành rào cản không nhỏ đối với việc học tập, đặc biệt với những gia đình có điều kiện kinh tế khó khăn.
Điện Biên đặt mục tiêu đến năm 2030, tỉnh trở thành địa phương phát triển khá trong khu vực Trung du và miền núi phía Bắc. Để thực hiện được mục tiêu đó, một trong những yếu tố mà Điện Biên xác định rõ là nâng cao chất lượng nguồn nhân lực với tiêu chí: đưa tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ đạt 55% vào năm 2030. Nhưng hiện nay, số lao động ở Điện Biên có bằng cấp, chứng chỉ chiếm chưa đến 35%. Do đó, việc đào tạo nguồn nhân lực, nhất là đào tạo tại chỗ với một tỉnh miền núi xa xôi như Điện Biên luôn là nhu cầu cấp thiết.
Hiện nay, tỉnh Điện Biên có trên 348.000 người trong độ tuổi lao động, người có trình độ đại học trở lên chiếm 6,5%, tương đương hơn 24.000 người. Để đảm bảo tỷ lệ lao động có trình độ đại học tương đương các tỉnh phát triển khá trên cả nước, đến năm 2030 tỉnh Điện Biên cần 64.000 lao động có trình độ đại học trở lên, tương đương mỗi năm tỉnh Điện Biên cần đào tạo gần 7.000 cử nhân.
Tuy nhiên, Điện Biên gặp khó trong đào tạo nguồn nhân lực tại chỗ bởi chưa có trường Đại học. Việc con em phải theo học đại học tại các trường ngoài tỉnh gặp nhiều khó khăn, thậm chí trở thành rào cản trong thực hiện khát vọng đại học của thế hệ trẻ ở miền cực Tây của Tổ quốc.
Trong bối cảnh đó, việc hình thành một cơ sở giáo dục đại học ngay tại Điện Biên không chỉ là mong mỏi chính đáng của người dân, mà còn là yêu cầu khách quan từ chiến lược phát triển vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ, phù hợp với chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước về thu hẹp khoảng cách vùng miền, phát triển nguồn nhân lực và bảo đảm an sinh xã hội.
Từ yêu cầu thực tiễn, UBND tỉnh Điện Biên đã phối hợp cùng Đại học Thái Nguyên (ĐHTN) xây dựng Đề án thành lập Phân hiệu ĐHTN tại tỉnh Điện Biên, trên cơ sở hai trường là Cao đẳng Sư phạm và Cao đẳng Y tế Điện Biên. Sự kết hợp này giúp tận dụng tối đa cơ sở vật chất sẵn có, đồng thời nâng tầm chất lượng đào tạo theo tiêu chuẩn đại học.
Trên nền tảng các căn cứ chính trị, pháp lý và thực tiễn, việc thành lập Phân hiệu ĐHTN tại tỉnh Điện Biên được đánh giá là cấp thiết, phù hợp, khả thi, sẽ mang lại giá trị, hiệu quả lâu dài trong phát triển kinh tế, xã hội, xóa đói giảm nghèo, giữ vững quốc phòng an ninh nơi "phên dậu" Tổ quốc.
Đại học Thái Nguyên - trung tâm đào tạo và nghiên cứu của vùng
Đại học Thái Nguyên là một đại học đa ngành, đa lĩnh vực, trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ lớn của khu vực Trung du, miền núi Bắc Bộ và cả nước.
ĐHTN là một đại học đa ngành, đa lĩnh vực, có nhiều loại hình đào tạo và cấp học khác nhau; là một trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ lớn của khu vực Trung du, miền núi Bắc Bộ và cả nước. Phát huy những kết quả của hơn 30 năm xây dựng và phát triển, ĐHTN xác định vị trí và trách nhiệm “Đại học quốc gia, đại học vùng là đại học thực hiện nhiệm vụ chiến lược quốc gia, nhiệm vụ phát triển vùng của đất nước”. Vượt lên mọi khó khăn, với trách nhiệm của một Đại học vùng, việc thành lập và phát triển của 02 phân hiệu tại các tỉnh biên giới phía Bắc (Phân hiệu ĐHTN tại tỉnh Lào Cai, Phân hiệu ĐHTN tại Hà Giang, tỉnh Tuyên Quang) càng khẳng định vai trò, vị trí quan trọng của ĐHTN trong việc thực hiện nhiệm vụ chính trị quốc gia, phát triển kinh tế - xã hội vùng “phên dậu” của Tổ quốc. Thực tiễn hoạt động của các Phân hiệu Đại học Thái Nguyên tại Lào Cai và Hà Giang đã cho thấy hiệu quả rõ nét trong việc mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục đại học cho người học tại chỗ; đào tạo nguồn nhân lực sát với nhu cầu địa phương; góp phần ổn định xã hội, giữ chân trí thức trẻ và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Những kinh nghiệm quý báu đó là nền tảng vững chắc để ĐHTN tiếp tục mở rộng không gian phát triển về phía Tây Bắc, trong đó Điện Biên là điểm đến mang ý nghĩa đặc biệt.
Hiện nay, ĐHTN có 12 đơn vị đào tạo gồm: 7 trường đại học, 1 trường cao đẳng, Trường Ngoại ngữ và Khoa Quốc tế, 2 Phân hiệu Đại học tại tỉnh Lào Cai và Hà Giang, tỉnh Tuyên Quang; 12 Trung tâm đào tạo, dịch vụ, phục vụ và nghiên cứu khoa học và 1 Nhà xuất bản. Mỗi năm đào tạo hàng chục nghìn sinh viên, học viên với hàng trăm ngành đào tạo trình độ đại học và sau đại học. Đội ngũ giảng viên, nhà khoa học chất lượng cao ngày càng lớn mạnh với hơn 1.000 Tiến sĩ và hơn 200 Giáo sư, Phó giáo sư. Điều đó cho thấy: Đây là một địa chỉ đào tạo đáng mơ ước của con em các dân tộc ở tỉnh Điện Biên và khu vực Tây Bắc. Do đó, Phân hiệu ĐHTN tại tỉnh Điện Biên không chỉ là cơ hội, mà còn là một cầu nối quan trọng, mang tri thức từ đội ngũ giảng viên, nhà khoa học của ĐHTN đến với nơi đã đặt niềm tin sâu sắc về chất lượng đào, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ hiệu quả.
Sự hiện diện của một Phân hiệu đại học tại địa phương mang lại những lợi thế không thể phủ nhận là: Giảm chi phí cho người học; giúp tỉnh chủ động đào tạo nguồn nhân lực, tiếp cận khoa học cộng nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo từng nhu cầu trong thực tiễn; đặc biệt có ý nghĩa chính trị, kinh tế, xã hội sâu sắc; góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Điện Biên, hướng tới trở thành trung tâm đào tạo nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài chất lượng cao, thực hiện hoạt động khoa học công nghệ có hiệu quả cho vùng Tây Bắc và hỗ trợ đào tạo cho học sinh, sinh viên nước bạn Lào.
Phân hiệu tại Điện Biên - đào tạo gắn với nhu cầu thực tiễn
.jpeg)
Trụ sở chính Phân hiệu Đại học Thái Nguyên tại tỉnh Điện Biên được đặt tại Trường Cao đẳng Sư phạm Điện Biên.
Để có được Quyết định thành lập Phân hiệu Điện Biên ngày hôm nay là kết quả của sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Bộ Giáo dục và Đào tạo, sự quyết tâm của lãnh đạo tỉnh Điện Biên và ĐHTN. Sau khi có phê duyệt chủ trương thành lập Phân hiệu ĐHTN tại tỉnh Điện Biên từ Bộ Giáo dục và Đào tạo, các bước chuẩn bị đã được thực hiện đầy đủ theo quy định và nhanh chóng hoàn tất. Ngày 01/12/2025, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ký Quyết định số 3333/QĐ-BGDĐT về việc thành lập Phân hiệu ĐHTN tại tỉnh Điện Biên trên cơ sở Trường Cao đẳng Sư phạm Điện Biên và Trường Cao đẳng Y tế Điện Biên.
Sự phát triển của Phân hiệu Đại học Thái Nguyên tại tỉnh Điện Biên được tạo đà vững chắc trên nền tảng truyền thống hào hùng của mảnh đất lịch sử - nơi ghi dấu 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ. Đây không chỉ là giá trị lịch sử, tinh thần to lớn, mà còn là nguồn lực đặc biệt để hun đúc khát vọng vươn lên trong giáo dục và đào tạo của địa phương. Trên nền tảng đó, Phân hiệu được tiếp sức bởi nội lực đào tạo đa ngành, đa lĩnh vực, kinh nghiệm quản trị đại học vùng và sứ mạng đào tạo nguồn nhân lực, nghiên cứu khoa học, chuyển giao tri thức vì sự phát triển bền vững vùng Trung du và Miền núi phía Bắc của ĐHTN. Sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống lịch sử vẻ vang của Điện Biên và tiềm lực, uy tín của ĐHTN là động lực quan trọng để Phân hiệu từng bước khẳng định vai trò là trung tâm đào tạo, nghiên cứu, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Điện Biên và khu vực Tây Bắc.
Phân hiệu ĐHTN tại tỉnh Điện Biên là cơ sở đào tạo trực thuộc ĐHTN, có chức năng đào tạo trình độ đại học, sau đại học và trình độ cao đẳng ngành đặc thù; nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ; hợp tác quốc tế, tham gia nghiên cứu, tư vấn, phản biện chính sách phát triển bền vững kinh tế - xã hội cho tỉnh Điện Biên và khu vực Tây Bắc.
Phân hiệu thực hiện nhiệm vụ trọng tâm: Xây dựng chiến lược, kế hoạch tổng thể phát triển Phân hiệu ĐHTN tại tỉnh Điện Biên qua từng giai đoạn, kế hoạch hoạt động hàng năm. Tuyển sinh và tổ chức đào tạo nguồn nhân lực có trình độ đại học và sau đại học các ngành, lĩnh vực theo nhu cầu xã hội; tuyển sinh và đào tạo 02 ngành đặc thù trình độ cao đẳng: Giáo dục Mầm non, Điều dưỡng. Tiếp tục tuyển sinh, đào tạo 03 ngành trình độ trung cấp (Điều dưỡng, Y sĩ đa khoa, Dược) và dừng tuyển sinh trình độ đào tạo này theo lộ trình quy định của Chính phủ và Bộ Y tế (nếu có). Lộ trình nâng cấp phát triển các ngành Y sĩ đa khoa, Dược ở trình độ cao đẳng, đại học. Xây dựng và triển khai các chương trình đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ, viên chức, doanh nhân và người lao động đáp ứng nhu cầu xã hội và hội nhập quốc tế. Tổ chức hoạt động khoa học và công nghệ; ứng dụng, phát triển và chuyển giao công nghệ; tham gia giải quyết những vấn đề về kinh tế - xã hội của địa phương và đất nước; tập trung vào các nhiệm vụ, đề tài khoa học, chương trình, dự án theo đặt hàng và nhu cầu của địa phương; xây dựng trung tâm thông tin, sáng tạo và chuyển đổi số tại Phân hiệu ĐHTN tại tỉnh Điện Biên kết nối với Trung tâm Số của ĐHTN và cả nước. Tham gia tích cực trong nghiên cứu, tư vấn, phản biện chính sách về phát triển bền vững kinh tế - xã hội cho tỉnh Điện Biên và các địa phương vùng dân tộc miền núi; hỗ trợ phát triển cộng đồng góp phần phát triển văn hoá xã hội tỉnh Điện Biên và khu vực. Hỗ trợ tỉnh Điện Biên chuẩn bị các điều kiện cần và đủ về đội ngũ, chương trình, giáo trình… để thành lập Trường Đại học Điện Biên Phủ.
Từ mảnh đất lịch sử Điện Biên Phủ, nơi từng làm nên chiến thắng vang dội, một hành trình mới đang được bắt đầu - hành trình gieo mầm tri thức, nuôi dưỡng khát vọng vươn lên cho Tây Bắc trong thời kỳ mới. Phân hiệu ĐHTN tại tỉnh Điện Biên không chỉ là một cơ sở giáo dục, mà là biểu tượng của niềm tin, của trách nhiệm, sự tri ân sâu sắc và của khát vọng phát triển bền vững.
Khi tri thức được lan tỏa, khi cơ hội học tập đến gần hơn với người dân vùng cao, đó chính là lúc Tây Bắc có thêm động lực để vươn xa, đóng góp vào sự phát triển chung của đất nước./.
Cẩm Vân
