TRANG THÔNG TIN LUẬN ÁN TIẾN SĨ
Tên đề tài luận án tiến sĩ: Phát triển bền vững du lịch cộng đồng: Nghiên cứu điểm tại một số địa phương của tỉnh Quảng Ninh.
Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 9.31.01.10
Họ và tên NCS: Vũ Quyết Tiến
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Đinh Hồng Linh
Cơ sở đào tạo: Trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh – Đại học Thái Nguyên
NHỮNG KẾT QUẢ MỚI CỦA LUẬN ÁN
- Luận án đã hệ thống hóa và làm rõ cơ sở lý luận về phát triển bền vững du lịch cộng đồng, bao gồm các khái niệm, đặc điểm, nguyên tắc phát triển bền vững, các tiêu chí đánh giá và các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển bền vững du lịch cộng đồng. Trên cơ sở kế thừa các nghiên cứu trước đây và tiếp cận theo ba trụ cột kinh tế, xã hội và môi trường, luận án đã xây dựng khung phân tích phù hợp để đánh giá mức độ phát triển bền vững du lịch cộng đồng trong điều kiện các địa phương miền núi, ven biển và hải đảo của tỉnh Quảng Ninh.
- Thông qua điều tra khảo sát các hộ dân tham gia hoạt động du lịch cộng đồng, cán bộ quản lý, doanh nghiệp du lịch và khách du lịch tại các địa phương nghiên cứu, luận án đã phân tích và đánh giá toàn diện thực trạng phát triển du lịch cộng đồng ở tỉnh Quảng Ninh. Kết quả cho thấy du lịch cộng đồng đã góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân địa phương, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, đồng thời hỗ trợ bảo tồn nhiều giá trị văn hóa truyền thống của các cộng đồng dân tộc thiểu số và cư dân bản địa.
- Về khía cạnh kinh tế, nghiên cứu chỉ ra rằng du lịch cộng đồng đã trở thành nguồn sinh kế bổ sung quan trọng cho người dân tại các địa phương như Bình Liêu, Ba Chẽ, Vân Đồn, Cô Tô và một số điểm du lịch cộng đồng khác của tỉnh Quảng Ninh. Nguồn thu từ các hoạt động lưu trú, ẩm thực, hướng dẫn trải nghiệm và bán sản phẩm địa phương đã góp phần nâng cao thu nhập của hộ gia đình, tạo thêm cơ hội việc làm tại chỗ và giảm áp lực di cư lao động.
- Về khía cạnh xã hội, luận án khẳng định sự phát triển của du lịch cộng đồng đã góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng dân cư về bảo tồn văn hóa truyền thống, phục dựng nhiều lễ hội, nghề thủ công và các giá trị văn hóa bản địa. Đồng thời, mức độ tham gia của người dân vào các hoạt động du lịch ngày càng được cải thiện, góp phần tăng cường tính gắn kết cộng đồng và nâng cao vị thế của người dân địa phương trong quá trình phát triển du lịch. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra nguy cơ thương mại hóa các giá trị văn hóa và sự chênh lệch về khả năng hưởng lợi giữa các nhóm hộ dân.
- Về khía cạnh môi trường, kết quả nghiên cứu cho thấy đa số các điểm du lịch cộng đồng đã có những chuyển biến tích cực trong công tác bảo vệ cảnh quan, quản lý chất thải và nâng cao nhận thức môi trường của cộng đồng. Tuy nhiên, tại một số địa phương vẫn tồn tại các vấn đề như áp lực rác thải du lịch, ô nhiễm cục bộ vào mùa cao điểm và hạn chế về hạ tầng xử lý môi trường, ảnh hưởng đến tính bền vững lâu dài của điểm đến.
- Luận án cũng xác định và lượng hóa mức độ ảnh hưởng của các nhóm nhân tố đến phát triển bền vững du lịch cộng đồng tại tỉnh Quảng Ninh. Kết quả cho thấy các nhân tố có tác động đáng kể gồm: sự tham gia của cộng đồng địa phương; cơ chế, chính sách hỗ trợ của chính quyền; chất lượng nguồn nhân lực du lịch; cơ sở hạ tầng và vật chất kỹ thuật; liên kết giữa các bên liên quan; hoạt động bảo tồn tài nguyên du lịch; và năng lực quảng bá, xúc tiến điểm đến. Những kết quả này phù hợp với cách tiếp cận các bên liên quan trong phát triển du lịch cộng đồng bền vững.
- Trên cơ sở các kết quả nghiên cứu, luận án đã đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm thúc đẩy phát triển bền vững du lịch cộng đồng tại các địa phương của tỉnh Quảng Ninh theo ba nhóm trọng tâm: (i) nhóm giải pháp kinh tế nhằm nâng cao hiệu quả sinh kế và năng lực cạnh tranh của sản phẩm du lịch cộng đồng; (ii) nhóm giải pháp xã hội nhằm bảo tồn bản sắc văn hóa và tăng cường sự tham gia của cộng đồng; (iii) nhóm giải pháp môi trường nhằm bảo vệ tài nguyên, cảnh quan và nâng cao chất lượng môi trường du lịch. Đồng thời, luận án đề xuất các giải pháp hỗ trợ về cơ chế chính sách, phát triển nguồn nhân lực, chuyển đổi số và tăng cường liên kết giữa các bên liên quan để bảo đảm phát triển du lịch cộng đồng theo hướng bền vững trong giai đoạn tới.
KHẢ NĂNG ỨNG DỤNG TRONG THỰC TIỄN
Kết quả nghiên cứu ở chương 1, chương 2, chương 3 của Luận án là tài liệu tham khảo bổ ích cho cán bộ giảng dạy, nhà khoa học, viện nghiên cứu và sinh viên thuộc chuyên ngành Kinh tế nói chung và Quản lý kinh tế nói riêng.
Kết quả nghiên cứu ở chương 4, chương 5 của Luận án là tài liệu tham khảo có giá trị phục vụ cho các nhà quản lý, các Sở, Ban, Ngành và các cơ quan hoạch định và thực thi chính sách tại địa phương để tham khảo. Có thể được sử dụng làm căn cứ quan trọng cho tỉnh Quảng Ninh trong việc đưa ra những giải pháp, chính sách nhằm phát triển bền vững du lịch cộng động tại các địa phương trên địa bàn tỉnh trong tời gian tới.
NHỮNG VẤN ĐỀ CÒN BỎ NGỎ CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU
Thứ nhất, cần tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu đánh giá phát triển bền vững du lịch cộng đồng, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số và biến đổi khí hậu. Thứ hai, cần nghiên cứu sâu hơn về cơ chế tham gia và phân phối lợi ích giữa các bên liên quan nhằm bảo đảm tính công bằng và nâng cao hiệu quả quản trị du lịch cộng đồng. Thứ ba, cần nghiên cứu các mô hình du lịch cộng đồng thích ứng với xu hướng du lịch mới, gắn với đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ số và nâng cao khả năng chống chịu trước các biến động kinh tế, xã hội và môi trường.
DOCTORAL DISSERTATION INFORMATION
Dissertation Title: Sustainable Development of Community-Based Tourism: A Case Study of Selected Localities in Quang Ninh Province
Major: Economic Management Code: 9.31.01.10
Doctoral Candidate: Vu Quyet Tien
Supervisor: Assoc. Prof. Dr. Dinh Hong Linh
Training Institution: Thai Nguyen University of Economics and Business Administration
NEW FINDINGS OF THE DISSERTATION
- The dissertation systematizes and clarifies the theoretical foundation of sustainable community-based tourism development, including concepts, characteristics, principles of sustainable development, evaluation criteria, and factors affecting sustainable community-based tourism development. Based on previous studies and the three-pillar approach of economic, social, and environmental sustainability, the dissertation develops an analytical framework suitable for assessing the level of sustainable community-based tourism development in the mountainous, coastal, and island localities of Quang Ninh Province.
- Through surveys of households participating in community-based tourism activities, managers, tourism enterprises, and tourists in the study areas, the dissertation comprehensively analyzes and evaluates the current state of community-based tourism development in Quang Ninh Province. The findings indicate that community-based tourism has contributed to job creation, income generation for local residents, rural economic restructuring, and the preservation of traditional cultural values of ethnic minority communities and indigenous residents.
- From an economic perspective, the study reveals that community-based tourism has become an important supplementary livelihood source for residents in localities such as Binh Lieu, Ba Che, Van Don, Co To, and other community-based tourism destinations in Quang Ninh Province. Income generated from accommodation services, local cuisine, experiential guiding activities, and the sale of local products has helped improve household income, create local employment opportunities, and reduce labor migration pressure.
- From a social perspective, the dissertation confirms that the development of community-based tourism has enhanced community awareness of preserving traditional cultural values, revitalized festivals, traditional crafts, and indigenous cultural practices. At the same time, local residents’ participation in tourism activities has increased, strengthening community cohesion and enhancing the position of local people in the tourism development process. However, the study also identifies risks of cultural commercialization and unequal benefit distribution among household groups.
- From an environmental perspective, the findings show that most community-based tourism destinations have achieved positive improvements in landscape conservation, waste management, and environmental awareness among local communities. Nevertheless, several localities still face challenges such as tourism-related waste pressure, localized pollution during peak seasons, and limitations in environmental treatment infrastructure, which may affect the long-term sustainability of destinations.
- The dissertation also identifies and quantifies the influence of different groups of factors on sustainable community-based tourism development in Quang Ninh Province. The results indicate that significant factors include: local community participation; governmental support mechanisms and policies; tourism human resource quality; infrastructure and technical facilities; stakeholder linkages; tourism resource conservation activities; and destination promotion and marketing capacity. These findings are consistent with the stakeholder approach to sustainable community-based tourism development.
- Based on the research findings, the dissertation proposes a comprehensive system of solutions to promote sustainable community-based tourism development in the localities of Quang Ninh Province through three key groups of measures: (i) economic solutions to enhance livelihood effectiveness and the competitiveness of community-based tourism products; (ii) social solutions to preserve cultural identity and strengthen community participation; and (iii) environmental solutions to protect resources, landscapes, and improve environmental quality. In addition, the dissertation proposes supporting measures related to policy mechanisms, human resource development, digital transformation, and stakeholder collaboration to ensure the sustainable development of community-based tourism in the coming years.
PRACTICAL APPLICABILITY
The research findings presented in Chapters 1, 2, and 3 of the dissertation serve as valuable reference materials for lecturers, researchers, research institutes, and students in the fields of Economics in general and Economic Management in particular.
The findings presented in Chapters 4 and 5 provide valuable references for policymakers, government agencies, departments, and organizations involved in policy formulation and implementation at the local level. They can serve as an important basis for Quang Ninh Province in developing solutions and policies aimed at promoting the sustainable development of community-based tourism in localities across the province in the coming years.
ISSUES REQUIRING FURTHER RESEARCH
First, further research is needed to refine and improve the system of indicators used to evaluate sustainable community-based tourism development, particularly in the context of digital transformation and climate change. Second, more in-depth studies are required on stakeholder participation mechanisms and benefit-sharing arrangements to ensure equity and enhance the effectiveness of community-based tourism governance. Third, future research should explore community-based tourism models that can adapt to emerging tourism trends, integrate innovation and digital technologies, and improve resilience to economic, social, and environmental changes.
Nguồn: Trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh, Đại học Thái Nguyên.
