THÔNG TIN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU BẰNG TIẾNG VIỆT

1. Thông tin chung

- Tên đề tài: Thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả công tác tư vấn tâm lý học đường cho học sinh các trường PTDTBT tiểu học và THCS miền núi phía Bắc.

- Mã số: ĐH2024-TN11-02

- Chủ nhiệm đề tài: TS. Vũ Thị Bình, TS. Cao Hoàng Khuyến, ThS. Phạm Thị Thắm, ThS. Đới Thị Thu Thuỷ, ThS. Hoàng Đức Trọng.

- Tổ chức chủ trì: Đại học Thái Nguyên

- Thời gian thực hiện: Từ 01/2025 đến 06/2026

2. Mục tiêu

- Đánh giá thực trạng công tác tư vấn tâm lý học đường tại các trường PTDTBT tiểu học và THCS miền núi phía Bắc.

- Phân tích chuỗi nhân tố tác động và hệ thống hóa nhu cầu hỗ trợ tâm lý từ góc nhìn đa chủ thể bao gồm giáo viên, học sinh và phụ huynh.

- Đề xuất mô hình can thiệp và hệ thống giải pháp, cẩm nang thực hành thích ứng văn hóa nhằm nâng cao hiệu quả công tác tư vấn tâm lý cho học sinh dân tộc thiểu số tại địa bàn nghiên cứu.

3. Tính mới và sáng tạo

Đề tài tiếp cận theo hướng hệ thống, vận dụng lý thuyết sinh thái phát triển đan xen với mô hình hỗ trợ thích ứng văn hóa nhằm giải quyết bài toán chăm sóc sức khỏe tinh thần vùng khó khăn. Các đóng góp mới nổi bật bao gồm:

- Xây dựng mô hình phân tích hệ thống đa chủ thể và tam giác hóa dữ liệu: Lần đầu tiên nhận thức, kỹ năng tư vấn của giáo viên, hoạt động tư vấn, khó khăn tâm lý của học sinh và nhu cầu hỗ trợ được kiểm định đồng thời trong một khung mô hình đồng nhất. Nghiên cứu phá vỡ các phân tán cũ bằng việc liên kết chặt chẽ dòng dữ liệu chéo giữa 3 đỉnh: Nhà trường – Gia đình – Học sinh trong bối cảnh đặc thù PTDTBT.

- Cung cấp bằng chứng thực chứng có chiều sâu về cấu trúc kỹ năng của giáo viên vùng cao: Bóc tách năng lực hỗ trợ của giáo viên thành cấu trúc 3 tầng (Giao tiếp nền tảng – Chuyên môn hỗ trợ – Phối hợp và thích ứng văn hóa). Kết quả làm rõ khoảng cách giữa kỹ năng giao tiếp thông thường với sự thiếu hụt công cụ nhận diện nguy cơ hay năng lực xử lý can thiệp đa văn hóa.

- Định lượng hóa trọng số tác động của bối cảnh văn hóa tộc người: Sử dụng mô hình hồi quy đa biến bóc tách chứng minh yếu tố văn hóa dân tộc có liên hệ thuận chiều và tác động mạnh mẽ (β= 0,171; p < 0,001) đến việc triển khai công tác tư vấn. Đây là căn cứ khoa học then chốt khẳng định không thể áp dụng máy móc mô hình tư vấn lâm sàng đồng bằng vào trường học miền núi.

- Cụ thể hóa giải pháp bằng bộ công cụ 3 Cẩm nang thực hành trực quan: Thiết kế hệ thống cẩm nang chuyên biệt tối giản thuật ngữ chuyên ngành. Đặc biệt, cẩm nang dành cho học sinh sử dụng mô hình tự tương tác tích hợp cội nguồn dòng họ và các biểu tượng icon cảm xúc tối giản, giúp bẻ gãy rào cản ngôn ngữ phổ thông (tiếng Việt vốn là ngôn ngữ thứ hai của các em).

- Kiểm chứng thực nghiệm mô hình can thiệp thích ứng văn hóa trong ngắn hạn: Thiết lập quy trình can thiệp nghiêm túc kéo dài 4 tuần theo thiết kế nhóm thực nghiệm – đối chứng. Kết quả đầu ra được chứng minh bằng chỉ số quy mô tác động Cohen's $d$ rất lớn, tạo cơ sở thực nghiệm vững chắc để nhân rộng mô hình hỗ trợ tinh thần dựa vào trường học tại khu vực miền núi phía Bắc.

4. Kết quả nghiên cứu

Đề tài đã hoàn thành và đạt được các kết quả nghiên cứu sau:

- Báo cáo hệ thống hóa cơ sở lý luận về TVTLHĐ: Làm rõ các khái niệm cốt lõi, chức năng phòng ngừa – can thiệp và các tiếp cận sinh thái phát triển, chương trình tư vấn học đường toàn diện thích ứng trong bối cảnh đa dạng văn hóa vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

- Báo cáo phân tích thực trạng tổ chức công tác TVTLHĐ tại 23 trường điểm: Dữ liệu diện rộng tại Lào Cai và Lai Châu làm rõ hoạt động tư vấn hiện chủ yếu dựa vào vai trò kiêm nhiệm của giáo viên chủ nhiệm thông qua các hình thức lồng ghép. Ngược lại, các điều kiện thiết chế cốt lõi như phòng tư vấn riêng biệt, tài liệu hướng dẫn và chuyên gia chuyên trách đang ở mức giới hạn nghiêm trọng.

- Bản đồ nhận diện khó khăn tâm lý đặc thù của học sinh bán trú: Xác định chuỗi khó khăn của học sinh ở mức khá cao, dẫn đầu bởi rào cản ngôn ngữ/khó dùng tiếng Việt và áp lực học tập. Tiếp sau là tình trạng ngại chia sẻ, khó diễn đạt cảm xúc nội tại và nỗi nhớ nhà do phải sinh hoạt tập thể xa gia đình từ sớm.

- Mô hình hồi quy tác động đa biến: Kiểm định thành công 6 giả thuyết khoa học bằng phần mềm SPSS 26.0. Mô hình chỉ ra Kỹ năng giáo viên (β= 0,315) và Nhận thức chủ thể (β= 0,274) là hai động lực lớn nhất thúc đẩy sự phát triển của công tác hỗ trợ tâm lý học đường.

- Xây dựng thành công Mô hình hỗ trợ tâm lý học đường tích hợp, dựa trên năng lực và thích ứng văn hóa: Mô hình vận hành đồng bộ qua 3 trục giải pháp: nâng cao năng lực đội ngũ; đưa vào sử dụng 3 bộ cẩm nang thực hành (cho Giáo viên, Học sinh, Phụ huynh) và thiết lập cơ chế liên kết linh hoạt họp phụ huynh theo cụm bản, huy động già làng, trưởng bản truyền thông.

- Dữ liệu thực nghiệm chứng minh tác động khoa học: Hồ sơ thực nghiệm tại Trường PTDTBT Tiểu học và THCS Cốc Ly 1 (Bắc Hà, Lào Cai) khẳng định nhóm học sinh thực nghiệm có sự vượt trội (p < 0,001; Cohen's d > 1,44) về năng lực nhận diện, tự tin bộc lộ cảm xúc và chủ động vẽ sơ đồ tìm kiếm mạng lưới cứu trợ khẩn cấp.

5. Sản phẩm

5.1. Sản phẩm khoa học

- 02 bài báo khoa học:

Vũ Thị Bình, Cao Hoàng Khuyến, Phạm Thị Thắm, Đới Thị Thu Thuỷ, Hoàng Đức Trọng (2025), “Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác tư vấn tâm lý học đường cho học sinh các trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học và THCS miền núi phía Bắc”, Tạp chí Tâm lý – Giáo dục, Tập 31, Số 08 (Kỳ 1), tháng 8/2025.

Vu Thi Binh, Cao Hoang Khuyen, Pham Thi Tham, Doi Thi Thu Thuy, Hoang Duc Trong (2026), “Culturally Responsive School Psychological Counseling in Ethnic Minority Semi-Boarding Schools in Northern Vietnam: A Mixed-Methods Investigation of Implementation and Pilot Outcomes”, International Journal of Special Education (ISSN 0827-3383; E-ISSN 1917-7844), bài báo đã được chấp nhận đăng (Accepted for Publication).

- 01 bộ Cẩm nang công tác tư vấn tâm lý cho học sinh (Dành cho Giáo viên).

- 01 bộ Cẩm nang tự tương tác "Điều em muốn chia sẻ" (Dành cho Học sinh).

- 01 bộ Sổ tay hướng dẫn "Bạn đã hiểu con mình" (Dành cho Phụ huynh học sinh).

5.2. Sản phẩm đào tạo

Hỗ trợ cung cấp số liệu thực chứng cho sinh viên ngành Sư phạm tham gia đề tài, khoa luận tốt nghiệp

6. Phương thức chuyển giao, địa chỉ ứng dụng, tác động và lợi ích mang lại của kết quả nghiên cứu

- Phương thức chuyển giao: Bàn giao toàn bộ hệ thống báo cáo thực trạng, mô hình lý thuyết và đặc biệt là file số hóa hệ thống 3 bộ Cẩm nang thực hành thích ứng văn hóa cho cơ quan quản lý giáo dục và các trường PTDTBT tiểu học & THCS vùng cao.

- Địa chỉ ứng dụng: Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lào Cai, tỉnh Lai Châu; Phòng Văn hoá – Xã hội trên địa bàn có các trường PTDTBT; Hệ thống các trường PTDTBT Tiểu học và THCS khu vực miền núi phía Bắc.

- Tác động và lợi ích mang lại:

+ Về kinh tế - tổ chức: Giải pháp mang tính kinh tế tối ưu cho vùng cao, tận dụng và kích hoạt trực tiếp mạng lưới nhân lực kiêm nhiệm tại chỗ (Giáo viên chủ nhiệm, Tổng phụ trách, cán bộ Đoàn Đội) mà không đòi hỏi phát sinh các nguồn kinh phí lớn hay làm biến động biên chế thiết chế của nhà trường.

+ Về xã hội - nhân văn: Góp phần tháo gỡ rào cản ngôn ngữ, giảm áp lực thích nghi sinh hoạt bán trú và nâng cao rõ rệt sức khỏe tinh thần cho học sinh dân tộc thiểu số. Mô hình tạo dựng một môi trường học đường an toàn, thân thiện, mang tính bao trùm, giúp gia tăng tỷ lệ chuyên cần và thúc đẩy cơ hội giáo dục bền vững cho trẻ em vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

RESEARCH RESULTS INFORMATION

1. General information:

- Project Title: Current Status and Solutions to Improve the Effectiveness of School Psychological Counseling for Students in Semi-Boarding Ethnic Minority Primary and Lower Secondary Schools in the Northern Mountainous Region

- Project Code: ĐH2024-TN11-02

- Principal Investigators: Dr. Vu Thi Binh, Dr. Cao Hoang Khuyen, M.A. Pham Thi Tham, M.A. Doi Thi Thu Thuy, M.A. Hoang Duc Trong

- Host Institution: Thai Nguyen University

- Implementation Period: From January 2025 to June 2026

2. Objective(s)

- To assess the current status of school psychological counseling at semi-boarding ethnic minority primary and lower secondary schools in the northern mountainous region.

- To analyze the multi-factor chain of impact and systemize psychological support needs from a multi-stakeholder perspective, including teachers, students, and parents.

- To propose an intervention model, a comprehensive system of solutions, and culturally responsive practice handbooks to enhance the effectiveness of psychological counseling for ethnic minority students in the research areas.

3. Novelty and Creativity

The project adopts a systemic approach, applying developmental ecological theory intertwined with a culturally responsive support model to address the challenge of mental health care in disadvantaged areas. The prominent new contributions include:

- Constructing a multi-stakeholder systemic analysis model and data triangulation: For the first time, teachers' awareness and counseling skills, counseling activities, students' psychological difficulties, and support needs are simultaneously tested within a unified model framework. The study breaks traditional fragmented approaches by closely linking cross-sectional data flows among three vertices: School – Family – Student within the specific context of semi-boarding ethnic minority schools.

- Providing in-depth empirical evidence on the structure of highland teachers' skills: Deconstructing teachers' supportive capacity into a 3-tier structure (Foundational Communication – Professional Support – Collaboration and Cultural Responsiveness). The results clarify the gap between ordinary communication skills and the deficiency in risk identification tools or multicultural intervention capabilities.

- Quantifying the impact weight of ethnic cultural contexts: Using multivariate regression models to isolate and prove that ethnic cultural factors have a positive correlation and a powerful impact (β= 0.171; p < 0.001) on the implementation of counseling activities. This serves as crucial scientific evidence confirming that clinical counseling models from lowland areas cannot be mechanically applied to mountainous schools.

- Materializing solutions into a set of 3 visual Practice Handbooks: Designing specialized handbooks with minimized professional jargon. Notably, the student handbook utilizes a self-interactive model that integrates clan roots and minimalist emoji icons, successfully breaking the barrier of the national language (Vietnamese, which is a second language to these students).

- Empirically validating a short-term culturally responsive intervention model: Establishing a rigorous 4-week intervention process based on an experimental-control group design. The final outcomes are demonstrated by a very large Cohen's $d$ effect size index, providing a solid empirical foundation for replicating school-based mental support models across the Northern Mountainous Region.

4. Research results

The project has been completed and has achieved the following research outcomes:

- Theoretical framework systematization report on school psychological counseling: Clarifying core concepts, prevention-intervention functions, developmental ecological approaches, and comprehensive school counseling programs tailored to the culturally diverse context of ethnic minority areas.

- Status analysis report on the organization of school psychological counseling at 23 pilot schools: Large-scale data collected in Lao Cai and Lai Chau reveal that counseling activities currently rely heavily on the concurrent roles of homeroom teachers through integrated methods. Conversely, core institutional conditions such as dedicated counseling rooms, instructional materials, and specialized experts are critically limited.

- Identification map of specific psychological difficulties of semi-boarding students: Determining a chain of student difficulties at a relatively high level, led by language barriers/difficulty in using Vietnamese and academic pressure. This is followed by a reluctance to share, difficulty in expressing internal emotions, and homesickness due to living in collective environments away from family at an early age.

- Multivariate regression impact model: Successfully testing 6 scientific hypotheses using SPSS 26.0 software. The model indicates that Teacher Skills (β= 0.315) and Subject Awareness (β= 0.274) are the two largest drivers promoting the development of school psychological support.

- Successful development of an Integrated, Competency-Based, and Culturally Responsive School Psychological Support Model: The model operates synchronously through 3 solution axes: capacity building for staff; utilizing 3 sets of practice handbooks (for Teachers, Students, and Parents); and establishing a flexible connection mechanism for parent meetings by village clusters, mobilizing village elders and village chiefs for community communication.

- Empirical data proving scientific impact: Experimental records at Coc Ly 1 Semi-Boarding Ethnic Minority Primary and Lower Secondary School (Bac Ha, Lao Cai) confirm that the experimental group of students showed outstanding superiority (p < 0.001; Cohen's d > 1.44) in risk identification capacity, confidence in emotional expression, and proactivity in mapping emergency support networks.

5. Research Products

5.1. Scientific products

- 02 Scientific Papers:

Vu Thi Binh, Cao Hoang Khuyen, Pham Thi Tham, Doi Thi Thu Thuy, Hoang Duc Trong (2025), "Solutions to improve the efficiency of school psychological counseling for students in semi-boarding ethnic minority primary and lower secondary schools in the Northern Mountainous Region", Journal of Psychology - Education, Vol. 31, No. 08 (Phase 1), August 2025.

Vu Thi Binh, Cao Hoang Khuyen, Pham Thi Tham, Doi Thi Thu Thuy, Hoang Duc Trong (2026), “Culturally Responsive School Psychological Counseling in Ethnic Minority Semi-Boarding Schools in Northern Vietnam: A Mixed-Methods Investigation of Implementation and Pilot Outcomes”, International Journal of Special Education (ISSN 0827-3383; E-ISSN 1917-7844), Accepted for Publication.

01 Psychological Counseling Handbook for Students (For Teachers).

01 Self-Interactive Handbook "What I Want to Share" (For Students).

01 Guidebook "Do You Understand Your Child?" (For Parents).

5.2. Training products

Supported and provided empirical data for pedagogy students participating in the project and completing their graduation theses.

6. Transfer Methods, Application Address, Impact, and Benefits of Research Results

- Transfer Methods: Handing over the entire system of situation reports, theoretical models, and especially the digitized files of the 3 Culturally Responsive Practice Handbooks to educational management agencies and highland semi-boarding ethnic minority primary and lower secondary schools.

- Application Address: Department of Education and Training of Lao Cai Province, Lai Chau Province; Culture and Social Affairs Departments in localities with semi-boarding ethnic minority schools; The system of semi-boarding ethnic minority primary and lower secondary schools in the Northern Mountainous Region.

- Impact and Benefits:

+ Economic - Organizational aspects: Providing an economically optimal solution for highland areas by directly leveraging and activating the local concurrent human resource network (homeroom teachers, youth union officers) without requiring large financial expenditures or disrupting the school's organizational structure.

+ Social - Humanistic aspects: Contributing to dismantling language barriers, reducing the pressure of adapting to semi-boarding life, and significantly improving the mental health of ethnic minority students. The model establishes a safe, friendly, and inclusive school environment, helping to increase attendance rates and promote sustainable educational opportunities for children in ethnic minority and mountainous areas.

Ban KHCN&ĐN