TRANG THÔNG TIN LUẬN ÁN TIẾN SĨ
Tên đề tài luận án tiến sĩ: Dịch vụ chăm sóc người cao tuổi trong bối cảnh già hóa dân số vùng Đông Bắc Việt Nam.
Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
Mã số: 9.31.01.10
Họ và tên NCS: Vũ Bạch Điệp
Người hướng dẫn khoa học:
PGS. TS. Đinh Hồng Linh
TS. Phương Hữu Khiêm
Cơ sở đào tạo: Trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh – Đại học Thái Nguyên
NHỮNG KẾT QUẢ MỚI CỦA LUẬN ÁN
Luận án phát triển khung lý luận về dịch vụ chăm sóc người cao tuổi theo cách tiếp cận quản lý kinh tế trong bối cảnh già hóa dân số. Luận án tiếp cận dịch vụ chăm sóc người cao tuổi như một lĩnh vực dịch vụ chịu tác động đồng thời của cơ chế thị trường và điều tiết của Nhà nước. Cách tiếp cận này bổ sung cơ sở lý luận về bảo đảm hài hòa giữa hiệu quả kinh tế, công bằng xã hội và tính bền vững của hệ thống an sinh.
Luận án hoàn thiện khung phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển dịch vụ chăm sóc người cao tuổi ở vùng trung du và miền núi. Khung phân tích được xây dựng trên sự tương tác giữa các yếu tố nhân khẩu học, kinh tế hộ gia đình, địa lý, đô thị hóa, chính sách và đặc trưng văn hóa xã hội đối với cả cung và cầu dịch vụ. Kết quả này mở rộng cơ sở lý luận về phát triển dịch vụ chăm sóc người cao tuổi trong những vùng có điều kiện phát triển không đồng đều.
Về thực tiễn và phương pháp nghiên cứu: Đây là một nghiên cứu có tính hệ thống, bổ sung bằng chứng thực nghiệm về dịch vụ chăm sóc NCT trong bối cảnh già hóa dân số ở Việt Nam, tập trung vào vùng Đông Bắc một khu vực có sự khác biệt đáng kể về điều kiện kinh tế xã hội, đặc điểm dân cư và khả năng tiếp cận dịch vụ. Những đóng góp chủ yếu của luận án được thể hiện ở các khía cạnh sau:
Luận án cung cấp bằng chứng thực nghiệm về thực trạng phát triển dịch vụ chăm sóc người cao tuổi ở vùng Đông Bắc Việt Nam trên cả hai phương diện cung và cầu, trên cơ sở kết hợp dữ liệu thứ cấp và khảo sát thực tế. Kết quả làm rõ nhu cầu chăm sóc, các hình thức và chủ thể cung ứng, khả năng tiếp cận, chất lượng và những hạn chế trong cung ứng dịch vụ, đặc biệt tại khu vực miền núi, vùng khó khăn.
Luận án bổ sung bằng chứng về các yếu tố ảnh hưởng đến cung và cầu dịch vụ chăm sóc người cao tuổi, trong đó bên cạnh đặc điểm cá nhân, hộ gia đình và khả năng chi trả, các yếu tố về giá dịch vụ, khả năng tiếp cận, minh bạch thông tin và năng lực cung ứng có vai trò đáng chú ý. Kết quả góp phần làm rõ dịch vụ chăm sóc người cao tuổi dưới góc độ quan hệ cung cầu và quản lý kinh tế, thay vì chỉ tiếp cận từ khía cạnh an sinh xã hội.
Luận án vận dụng phương pháp PSM để đánh giá tác động của kiều hối/chuyển tiền đến sử dụng dịch vụ chăm sóc sức khỏe của người cao tuổi. Kết quả cho thấy chuyển tiền không tạo ra tác động trực tiếp có ý nghĩa thống kê đối với số lần khám và chi tiêu y tế, nhưng vẫn có vai trò như một nguồn lực tài chính hỗ trợ, góp phần duy trì khả năng tiếp cận dịch vụ và giảm rủi ro tài chính cho người cao tuổi.
Những kết quả trên góp phần bổ sung cơ sở lý luận và bằng chứng thực nghiệm cho phát triển dịch vụ chăm sóc người cao tuổi gắn với già hóa dân số, đồng thời cung cấp căn cứ thực tiễn cho hoạch định chính sách, huy động nguồn lực và tổ chức cung ứng dịch vụ phù hợp với điều kiện vùng Đông Bắc Việt Nam.
Về giải pháp và kiến nghị: Luận án đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ và khả thi phù hợp với định hướng an sinh xã hội của Đảng và Nhà nước, bao gồm: (1) Hoàn thiện chính sách và tăng khả năng tiếp cận; (2) Phát triển cơ sở vật chất và nhân lực chuyên nghiệp (hợp tác công tư); (3) Đổi mới dịch vụ, ứng dụng chuyển đổi số; (4) Phát huy vai trò phối hợp liên ngành cùng gia đình và cộng đồng. Đồng thời, đưa ra các kiến nghị cụ thể cho Bộ Y tế, Bộ Tài chính và chính quyền địa phương vùng Đông Bắc nhằm tối ưu hóa công tác hoạch định chính sách.
KHẢ NĂNG ỨNG DỤNG TRONG THỰC TIỄN
Kết quả nghiên cứu ở chương 1, chương 2, chương 3 của Luận án là tài liệu tham khảo bổ ích cho cán bộ giảng dạy, nhà khoa học, viện nghiên cứu và sinh viên thuộc chuyên ngành Kinh tế nói chung và Quản lý kinh tế nói riêng.
Kết quả nghiên cứu ở chương 4, chương 5 của Luận án là tài liệu tham khảo có giá trị phục vụ cho các nhà quản lý, các Sở, Ban, Ngành và các cơ quan hoạch định và thực thi chính sách tại địa phương để tham khảo. Luận án cung cấp luận cứ khoa học và bằng chứng tham khảo cho vùng Đông Bắc trong việc đưa ra những giải pháp, chính sách nhằm phát triển dịch vụ chăm sóc người cao tuổi trong bối cảnh già hoá dân số thời gian tới.
NHỮNG VẤN ĐỀ CÒN BỎ NGỎ CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU
Thứ nhất, cần tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu đánh giá phát triển dịch vụ chăm sóc người cao tuổi, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số và thực trạng già hoá dân số đang diễn ra nhanh chóng. Thứ hai, cần nghiên cứu sâu hơn về cơ chế tham gia và các mô hình dịch vụ chăm sóc người cao tuổi kết hợp giữa công tư. Thứ ba, cần nghiên cứu các mô hình du lịch chăm sóc người cao tuổi thích ứng với xu hướng già hoá mới, gắn với đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ số và nâng cao hiệu quả, đặt người cao tuổi là trung tâm.
DOCTORAL DISSERTATION INFORMATION
Dissertation Title: Elderly care services in the context of an aging population in Northeast Vietnam.
Major: Economic Management
Code: 9.31.01.10
Doctoral Candidate: Vu Bach Diep
Supervisor: Assoc. Prof. Dr. Dinh Hong Linh
Dr. Phuong Huu Khiem
Training Institution: Thai Nguyen University of Economics and Business Administration
NEW FINDINGS OF THE DISSERTATION
This dissertation develops a theoretical framework for elderly care services through an economic management approach within the context of population aging. It conceptualizes elderly care as a service domain simultaneously shaped by market mechanisms and state regulation. This analytical framework enriches the theoretical foundations for balancing economic efficiency, social equity, and the long-term sustainability of the social security system.
The dissertation refines the analytical framework for factors influencing the development of elderly care services in midland and mountainous regions. This framework is constructed upon the interaction among demographic factors, household economics, geography, urbanization, policy, and socio-cultural characteristics regarding both the supply and demand for these services. These findings expand the theoretical basis for developing elderly care services in regions characterized by uneven development conditions.
In terms of empirical and methodological contributions, this study adopts a systematic approach to provide additional empirical evidence on elderly care services amid population aging in Vietnam, focusing specifically on the Northeast region—an area marked by significant disparities in socio-economic conditions, demographic profiles, and service accessibility. The main contributions of the dissertation are demonstrated through the following aspects:
The dissertation provides empirical evidence regarding the current state of elderly care service development in the Northeast region of Vietnam from both supply and demand perspectives, synthesizing secondary data with field survey findings. The results elucidate care needs, provider models and entities, accessibility, service quality, and existing supply constraints, particularly in mountainous and disadvantaged areas.
The dissertation provides additional evidence on the factors influencing the supply and demand of elderly care services. Beyond individual and household characteristics alongside ability to pay, factors such as service pricing, accessibility, information transparency, and supply capacity play significant roles. These findings contribute to clarifying elderly care services through the lens of supply-demand dynamics and economic management, rather than strictly from a social welfare perspective.
The dissertation applies Propensity Score Matching (PSM) to evaluate the impact of remittances/transfers on healthcare service utilization among the elderly. The empirical findings reveal that while transfers do not exert a statistically significant direct impact on the frequency of medical visits or healthcare expenditure, they nevertheless serve as a supportive financial buffer, contributing to sustaining service accessibility and mitigating financial risks for elderly individuals.
These outcomes enrich the theoretical foundations and empirical evidence for elderly care service development amidst population aging, while establishing a practical basis for policy formulating, resource mobilization, and service delivery frameworks tailored to the specific socio-economic conditions of the Northeast region of Vietnam.
Regarding policy solutions and recommendations: The dissertation proposes a synchronized and feasible policy matrix aligned with the social security orientations of the Party and State, comprising: (1) refining policies and enhancing service accessibility; (2) expanding infrastructure and professional human resources through public-private partnerships (PPP); (3) innovating service models and leveraging digital transformation; and (4) fostering inter-sectoral coordination alongside family and community involvement. Concurrently, it offers targeted policy recommendations for the Ministry of Health, the Ministry of Finance, and local authorities in the Northeast region to optimize decision-making and policy formulation.
PRACTICAL APPLICABILITY
The theoretical and analytical results in Chapters 1 through 3 constitute a useful academic resource for faculty, scholars, research entities, and economics students.
Meanwhile, Chapters 4 and 5 provide actionable policy inputs for local administrative bodies, departments, and government officials. Overall, the research offers a scientifically grounded reference framework to assist provincial authorities in the Northeastern region in shaping strategic elderly care policies for the coming years.
ISSUES REQUIRING FURTHER RESEARCH
First, it is essential to advance the evaluation framework for elderly care service development to better reflect rapid demographic aging and digital integration. Second, in-depth studies are required to explore collaborative mechanisms and public-private service models. Third, future inquiry should examine tech-driven, innovative senior care tourism models that align with evolving aging trends, prioritizing system efficiency and centered on the needs of older adults.
Nguồn: Trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh, Đại học Thái Nguyên.
